Autisme: prikkelverwerking

Wat een enorme lading aan lieve reacties op mijn onthullende blog dat ik ASS heb! In deze blog wil ik het hebben over prikkelverwerking en ASS.

De combinatie ASS met onder- of overprikkeling en fibromyalgie is al heavy maar in tijden van overbelasting voor mij alsof er een trein over me heen rijdt. Bij overbelasting moet je denken aan drukke dagen waardoor ik teveel prikkels om te verwerken krijg of dat er onvoldoende ontprikkel- en oplaadmomenten zijn. 

Dat ik hoogfunctionerend ASS heb betekent dat ik qua intelligentie op (hoog)begaafd niveau kan functioneren. Met een grote maar. Ik vergelijk mijn hersenen vaak met het werkgeheugen van een computer. Ik denk visueel en heb een fotografisch geheugen wat eng goed werkt maar pertinent hapert wanneer het werkgeheugen vol zit of overbelast is, door over- of onderprikkeling. 

Een noot voor je de rest leest. Ik heb geprobeerd te omschrijven hoe ik de prikkelverwerking van ASS ervaar. Het is niet altijd in deze mate, maar kan ook minder heftig zijn. Het varieert enorm. Ik heb net zoals iedereen goede en slechte dagen. Sommige stukken klinken misschien als een boel gejammer, maar onthoud dan dat de haperende prikkelverwerking die bij ASS hoort mij geen zielepoot maakt. Het hoort erbij en ik kan ermee dealen omdat ik daar inmiddels genoeg tools voor heb. Dit artikel is vooral bedoeld om een beeld te schetsen van hoe prikkelverwerking bij mij werkt en wat chronisch pijn hebben in de praktijk betekent.

Hoe voelt het voor mij om overprikkeld te zijn?

Ken je het gevoel van een gekneusd lichaamsdeel? Zo voelt mijn hele lichaam dan. Elke beweging, elke ademhaling doet pijn. Het maakt niet uit hoeveel zware pijnstilling ik neem. De pijn blijft al wordt de intensiteit wat afgezwakt.

Mijn hoofd voelt alsof ik migraine heb. Zwaar en vol watten. Licht, elk geluid, elke aanraking. Soms voelt het als vuur of een hamer tegen m’n hoofd die maar blijft bonzen. Alleen absolute stilte en slapen helpt. Slapen is opladen. Ik heb heel veel slaap nodig. Maar in slaap komen is soms onmogelijk omdat het hoofd maar blijft razen als een orkaan die vijftig tijdlijnen en films tegelijk afspeelt. Aan de buitenkant zie je alleen vaak niks. Ik heb wel eens te horen gekregen dat ik boos kijk of dat ik stil ben of me afzonder, maar meer krijg je niet mee. 

Iemand die tegen me praat op zo’n moment kan pech hebben en de volle lading aan heftige emoties over zich heen krijgen. Communicatie komt vertraagd binnen of mijn hoofd gaat zo snel dat ik niet kan kanaliseren wat ik wil zeggen. Focussen lukt dan niet en al lijkt het van de buitenkant alsof ik heel boos ben, van binnen ga ik stuk.

Fysieke pijn komt ook niet door. Mijn lichaam voelt verdoofd want de pijn door prikkels die niet verwerkt kunnen worden heeft alles overgenomen.

Vaak wil ik ook graag alleen zijn wanneer ik overprikkeld ben. Elke persoon om me heen zijn extra prikkels. Extra geluiden, extra geuren, extra beweging, een persoon om rekening mee te houden, enzovoort.

Hoe voelt onderprikkeling voor mij?

Ik kan dan onmogelijk stil zitten. Het voelt net of er allemaal stroomstoten door mijn lichaam gaan. Door mijn hoofd gaan honderden gedachten en ideëen die in variërende uitwerkingsstadia door mijn hoofd flitsen. Ik kan ze alleen niet ordenen of sturen. Net of iemand de gigantische ladenkast in mijn hoofd even op de kop heeft gegooid en alles los dwarrelt. Ik moet iets doen maar kan vaak niet bepalen wat en in welke vorm.

Vaak heb ik dan even een externe doorbraak nodig. Dat kan zijn door lijstjes te maken of mijn gedachten met iemand anders door te spreken die wel kan filteren.

Het bijzondere is dat wanneer ik onderprikkeld ben en ik de ruimte krijg ik enorm veel werk kan verzetten omdat ik mezelf dan aan kan zetten structuur aan te brengen. Soms geef ik mezelf ook een flinke stoot harde prikkels om uit die onderprikkeling te komen. Want ik heb dan een flinke uitdaging nodig en verveeltijd is letterlijk kliertijd in mijn hoofd. Dan komt de chaos. En met chaos lukt de output niet meer terwijl ik die wel heel graag wil maken.

Prikkels verwerken en dagelijks leven

Rustmomenten voor mij zijn even gaan liggen of zitten in mijn Poang (Ikea chillstoel), het liefst in stilte en op een schapenvel wat drukverlagende eigenschappen heeft. Het helpt me ontprikkelen. Voldoende slaap krijgen is voor mij noodzakelijk omdat dit mijn letterlijke oplaadtijd is. Slapen is ook een manier om te ontprikkelen.

Tegen geluidsprikkels zet ik vaak speciale oordopjes of een koptelefoon in. De koptelefoon met of zonder muziek afhankelijk van wat ik nodig heb (Beats EP met lekker zachte oorkussens). De oordopjes die ik heb zijn eigenlijk bedoeld voor concerten of muzikanten (Alpine Musicsafe Pro). Ze dempen de ergste herrie. Waarom dan geen volledig afsluitende oordoppen? Omdat ik wel de veiligheid van mister Z moet kunnen inschatten als ik alleen met hem ben. Dat kan niet als ik helemaal niks hoor.

Het leuke is dat mister Z ook leert dat je af en toe even afsluiten helemaal okee is. Hij heeft zijn eigen geluidsdempende koptelefoon en maakt daar graag gebruik van wanneer nodig. Ook helpt geluidsprikkels dempen met focussen en dat is heel handig om te gebruiken.

Buiten draag ik ook in de winter vaak een zonnebril om lichtprikkels af te zwakken. Ik heb mijn glazen laten aanpassen waardoor ik geen donkere kijk heb maar normale kleuren zie. Hetzelfde voor mijn normale bril. Deze heeft een licht filter in de glazen waardoor de scherpte van het daglicht wat wordt afgezwakt wat voor mij heel fijn kijken is.

Ons huis heeft een prikkelarme inrichting. Weinig meubels. Veel lichte ruimtes. Zachte en warme tinten. Weinig accessoires. Zo veel mogelijk onderhoudsarme meubels. Een keuken die zeer praktisch is ingericht (net na de installatie op de foto gezet). Tegelijk is de inrichting heel warm waardoor het wel heel gezellig is.

Happy puntje. Na meer dan tien jaar de mini chaos keuken in de flat mocht ik mijn keuken ontwerpen in het nieuwe huis. Daar ben ik echt dankbaar voor want dat maakt echt al het eten klaarmaken een stuk makkelijker en ik kan gestructureerd werken met ruimte.

Ik hou vaste structuren om mijn dagen door te komen. Het is soms op het dwangmatige af maar het geeft me rust en overzicht. Ik gebruik bijvoorbeeld de app Any.do op mijn Iphone die ik zo heb ingesteld dat ik op vaste tijden herinneringen krijg over huishoudtaken die ik moet afronden zodat ik geen taken vergeet. Ook hebben alle kamers en kasten een vaste indeling voor het overzicht.

Verder hebben we afspraken hier in huis. Afhankelijk van de mate waarin het me lukt prikkels te verwerken moet ik grenzen aangeven waar geprobeerd wordt om rekening mee te houden. Soms zie ik zelf niet dat ik er helemaal doorheen zit tot mijn man me naar bed stuurt om even in stilte te gaan liggen. Het lijkt iets kleins maar voor mij is het groot omdat ik het zelf niet meer kan inschatten op dat moment.

Verder probeer ik bewust (leerpuntje voor mij haha) om Madelon tijd in te plannen. Ik ga bijvoorbeeld floaten, buiten lopen of fietsen, spreek met een vriendin af, ga wat leuks doen waar ik echt zin in heb of ga schrijven of fotograferen.

Stel me gerust vragen onder deze blog of op mijn social media. Dan kan ik die ook meenemen in komende blogs.

Alle blogs die ik schrijf over mijn ASS kun je hier lezen.

1 Comment
  1. As salamoe aleykoem,
    Super-interessant om te lezen en je hebt een hele prettige en goede schrijfstijl! Ik hoop meer van je te lezen, lieve zuster.
    Liefs uit Londen, Maryam

Leave a Reply

Your email address will not be published.